Władysław Anders

Spis treści
Władysław Anders
strona 2
Wszystkie strony

Władysław Anders (ur. 11 sierpnia 1892 w Błoniu, zm. 12 maja 1970 w Londynie) – generał broni Wojska Polskiego, Naczelny Wódz Polskich Sił Zbrojnych w latach 1944-1945. W czasie przebijania się Armii Poznań i Pomorze przez Kampinos do Warszawy odmówił gen. Tadeuszowi Kutrzebie wykonania rozkazu obrony skraju Puszczy Kampinoskiej motywując to przewidywanymi zbyt dużymi stratami swojej brygady. Od 12 września 1939 dowódca Grupy Operacyjnej Kawalerii. Po ciężkich walkach przeciwko Niemcom w okolicach Mińska Mazowieckiego i Tomaszowa Lubelskiego udało się mu przebić na południe. Wobec zaciskającego się pierścienia niemiecko-sowieckiego generał Anders zdecydował rozformować Grupę Kawalerii na mniejsze grupy, które miały przedostać się na Węgry. Przebijając się w jednej z takich grup, 29 września w okolicach Sambora, generał Anders, dwukrotnie ranny, dostał się do niewoli sowieckiej.

II KORPUS POLSKI

Po przybyciu do Iranu generał Anders mógł wreszcie zająć się organizowaniem armii. Uważał, że Polacy powinni utworzyć jeden zwarty korpus, który walczyłby samodzielnie u boku Anglików. Spotkał się ze zrozumieniem Brytyjczyków, dla których wsparcie polskie było nie do przecenienia. Z Iranu żołnierze udali się do Iraku oraz Palestyny, gdzie poświęcili się szkoleniu. Od lipca 1943 roku z żołnierzy Armii Polskiej utworzono II Korpus Polski.
W tym czasie okazało się, jak słuszna była decyzja generała An-dersa o opuszczeniu Związku Radzieckiego. W kwietniu 1943 roku Niemcy odkryli w Katyniu koło Smoleńska masowe groby polskich oficerów. Twierdzili, że są to ofiary radzieckiego NKWD, czemu kategorycznie zaprzeczali Rosjanie. Gdy rząd polski zwrócił się do Czerwonego Krzyża z prośbą o wysłanie komisji w celu zbadania zbrodni, Stalin zerwał stosunki dyplomatyczne z Polską.
Na początku 1944 roku, żołnierze II Korpusu generała Andersa zostali przerzuceni z Palestyny do Włoch. Wreszcie mieli podjąć walkę z wrogiem. Wojska dowodzone przez Władysława Andersa zostały podporządkowane brytyjskiej 8. armii walczącej z zaciekle broniącymi się na Półwyspie Apenińskim Niemcami. Po kilku drobnych starciach z wrogiem przed żołnierzami polskimi stanęło jedno z najtrudniejszych zadań w tej wojnie - zdobycie silnie ufortyfikowanego klasztoru na górze Monte Cassino. Zajęty przez Niemców, zamykał drogę prowadzącą do Rzymu i dalej w głąb Włoch. Kolejne próby zdobycia Monte Cassino przez wojska brytyjskie nie odnosiły skutku. Wreszcie zadecydowano, że tego zadania mają podjąć się Polacy. Z uwagi na przewidywane wysokie straty generał Anders miał możliwość samodzielnie zadecydować, czy podejmie się tego zadania i wyda swym żołnierzom rozkaz szturmu na klasztor. Dowódca II Korpusu zdawał sobie sprawę, że będzie to trudne i pociągnie za sobą duże straty. Jednak uważał, że zdobycie Monte Cassino, tak ważnego punktu strategicznego, przyczyni się do wzmocnienia pozycji Polski w obozie aliantów. Podjęto przygotowania do ataku, który rozpoczął się 11 maja 1944 roku. Ponawiane kilkakrotnie ataki wreszcie przyniosły efekt. Po tygodniu walk niemieccy spadochroniarze zajmujący klasztor zostali zmuszeni do wycofania się. Za to wspaniałe zwycięstwo generał Władysław Anders otrzymał wysokie brytyjskie odznaczenie wojskowe - Order Łaźni.
Niestety, bohaterstwo polskich żołnierzy nie przyniosło efektu, o jakim marzył Anders. Wieść o decyzjach, jakie podjęli w Jałcie w lutym 1945 roku Józef Stalin, Winston Chur-chill i Franklin Delano Roosevelt wstrząsnęła generałem i jego żołnierzami. Alianci pozostawili całą Polskę w rękach Stalina i dali mu praktycznie wolną rękę w podejmowaniu decyzji dotyczących kraju. Zaledwie dzień po ogłoszeniu decyzji wielkiej trójki generał Anders wysłał do prezydenta Władysława Raczkiewicza telegram: "Wobec tragicznego komunikatu ostatniej konferencji trzech w Jałcie, melduję, że II Korpus nie może uznać jednostronnej decyzji, oddającej Polskę i naród na łup bolszewikom. Zwróciłem się do władz sojuszniczych - pisał dalej - o wycofanie korpusu z odcinków bojowych, bo nie mam sumienia żądać w obecnej chwili od żołnierza ofiary krwi". Podobną prośbę Anders skierował także do dowódcy 8. armii. Alianci odmówili wycofania żołnierzy polskich z linii frontu, tłumacząc się względami operacyjnymi. Ostatnią próbę zapobieżenia ponuremu losowi, jaki czekał Polskę po wojnie, Anders podjął na spotkaniu z Churchillem. Na protesty generała premier Wielkiej Brytanii odrzekł, że jego kraj nigdy nie gwarantował granic wschodnich Polski.
W tym czasie na barki Władysława Andersa spadły nowe obowiązki. Ponieważ generał Tadeusz Bór-Komorowski, Wódz Naczelny polskiej armii, znalazł się w niewoli niemieckiej, dowódca II Korpusu przejął jego zadania. Gdy 28 kwietnia 1945 roku wojska niemieckie poddały się we Włoszech, szlak bojowy II Korpusu Polskiego dobiegł końca. W parę dni później III Rzesza skapitulowała.